PUTRAJAYA mesti bertanggungjawab untuk menjaga hak dan keselamatan pelarian dan pencari suaka sebagai sebahagian daripada perjanjian yang ditandatangani dengan Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Pelarian (UNHCR), kata aktivis.

Mereka berkata kes tindakan berjaga-jaga terhadap kumpulan ini semakin meningkat sejak kebelakangan ini.

Seruan ini dibuat apabila Putrajaya berkata mereka sedang mempertimbangkan perjanjian dengan UNHCR berkenaan peranan dan tanggungjawabnya dalam menguruskan pelarian serta pencari suaka.

Kerajaan terdahulu pada mulanya mencadangkan UNHCR menutup pejabatnya di Malaysia dan membenarkan kerajaan mengendalikan pelarian dan pencari suaka.

Pengarah Eksekutif North South Initiative Adrian Pereira berkata kerajaan boleh memainkan peranan yang lebih penting dalam melindungi hak pencari suaka dan pelarian dengan mengambil tindakan segera terhadap pengawal yang mendedahkan kumpulan itu kepada bahaya.

Pereira merujuk kepada insiden terbaru di mana sekumpulan lelaki tempatan di Pulau Pinang mengancam komuniti Rohingya kerana membuka perniagaan dan memiliki kenderaan.

Beliau menyifatkan tindakan terhadap pencari suaka khususnya Muslim Rohingya sebagai sesuatu yang mengejutkan.

Beliau menggesa Putrajaya mengadakan program integrasi supaya penduduk tempatan dan pelarian dapat memahami satu sama lain di peringkat yang lebih mendalam.

“Kita mesti mengingatkan kerajaan dan orang ramai, Islam adalah agama rasmi kita, kita mesti mempamerkan kepada tetamu kita bahawa kita mengamalkan prinsip Islam dan berbaik sangka kepada pelarian yang teraniaya.

“Dan kita mesti menerima mereka mempunyai ekonomi pekeliling mereka sendiri dan mereka tidak mencuri daripada rakyat Malaysia.

“Ini tidak sepatutnya dijenayahkan kerana semua pelarian dan pencari suaka tidak mempunyai dokumen serta dokumen pengenalan diri,” kata Pereira.

Dalam kejadian lain sebelum Hari Raya, lebih 50 pelarian termasuk kanak-kanak dan warga emas dipaksa meninggalkan kampung mereka “tanpa amaran” oleh sekumpulan kecil penduduk tempatan.

UNHCR menyifatkan insiden itu sebagai “tragedi yang boleh dielakkan sepenuhnya”.

“Rumah di kampung pedalaman di Pulau Pinang ini adalah rumah kepada keluarga pelarian Rohingya. Seminggu sebelum sambutan Aidilfitri, rumah ini sepatutnya riuh rendah dengan kanak-kanak teruja menanti sambutan Hari Raya, keluarga bersiap sedia di penghujung Ramadan,” katanya dalam siaran Facebook.

Pada Isnin Timbalan Perdana Menteri Ahmad Zahid Hamidi berkata kerajaan sedang mempertimbangkan perjanjian dengan UNHCR dalam menguruskan pelarian dan pencari suaka secara berkesan sambil menambah penglibatan agensi kerajaan, UNHCR dan NGO akan dipertingkatkan lagi melalui mekanisme pengurusan dan penguatkuasaan yang lebih cekap.

Beliau berkata jawatankuasa dan pasukan petugas khas akan ditubuhkan untuk mekanisme menguruskan pelarian dan pencari suaka.

Kerajaan juga akan lebih terlibat dalam menentukan status pelarian yang sebelum ini dijalankan oleh UNHCR secara unilateral.

Penguatkuasaan dan perundangan pelarian dan pencari suaka di Malaysia juga akan diselaraskan, kata Ahmad Zahid.

Pelarian yang berdaftar dengan kerajaan juga akan diberikan sistem sokongan sosial, tambahnya.

Pembebasan daripada tahanan

Pengarah Eksekutif Suka Foundation Anderson Selvasegaram menyambut baik langkah Putrajaya.

Beliau berkata sudah tiba masanya untuk Putrajaya melibatkan diri dengan UNHCR yang merupakan pakar dalam bidang pelarian dan pencari suaka untuk mencari cara melindungi kumpulan itu.

“Walaupun saya masih belum mengetahui butiran perjanjian itu, saya ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada kerajaan atas keterbukaan menerima UNHCR untuk memainkan peranan penting dalam isu ini.

“Adalah yang terbaik untuk mengadakan kerjasama dalam isu-isu mendesak seperti pelarian,” katanya.

Dalam pada itu Pereira turut menggesa Putrajaya membebaskan pelarian dan pencari suaka di pusat tahanan.

“Selain memberi perlindungan daripada bahaya dan keganasan, mereka yang ditahan mesti dibebaskan. Jika Malaysia serius mengenai isu itu, mereka perlu menunjukkan keberanian untuk membebaskan semua yang ditahan,” katanya.

Beliau berkata pembebasan itu akan menunjukkan niat baik kerajaan dalam mahu menguruskan keadaan dengan lebih baik.

Beliau berkata kerajaan perlu meratifikasi Konvensyen Pelarian 1951 dan meluluskan undang-undang berkaitan pelarian supaya rangka kerja undang-undang yang sesuai dapat diwujudkan untuk memudahkan hubungan kerja dengan UNHCR.

Bekas Ahli Parlimen Klang Charles Santiago turut memuji langkah itu sambil menegaskan UNHCR boleh menyediakan dokumen pengenalan diri yang mencukupi supaya mereka boleh diserap ke dalam tenaga kerja.

Santiago menjelaskan ramai pelarian mempunyai pengalaman bekerja dan pengetahuan yang boleh digunakan dengan cekap.

“Ada antara mereka sebelum datang ke sini sudah bekerja dan mempunyai kemahiran. Mengapa tidak menggunakan sumber ini?”

“Mereka mempunyai kemahiran dan saya fikir ia adalah sumber manusia yang belum diterokai yang boleh digunakan,” katanya.

Sejumlah 185,760 pelarian dan pencari suaka kini berdaftar dengan UNHCR. Daripada jumlah itu, 160,332 adalah dari Myanmar dengan 67% daripadanya Rohingya.

Sebilangan besar warganegara lain ialah Pakistan (7,109), Yaman (3,466), Afghanistan (3,444), Somalia (3,161) dan Syria (3,161). – 11 Mei, 2023.