TERDAPAT keperluan mendesak untuk penambahbaikan ketara dalam tadbir urus belanjawan Malaysia, termasuk untuk maklumat belanjawan yang lebih komprehensif dan pengawasan parlimen yang lebih kukuh, kata sebuah badan pemikir hari ini.

Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (Ideas) berkata ini didedahkan dalam tinjauan baru-baru ini oleh sebuah organisasi antarabangsa.

Ketua Pegawai Eksekutif Ideas Dr Tricia Yeoh berkata keputusan Tinjauan Belanjawan Terbuka (OBS) 2023 oleh Perkongsian Bajet Antarabangsa (IBP) menunjukkan kemajuan Malaysia masih tidak mencukupi, menunjukkan terdapat keperluan mendesak untuk penambahbaikan ketara dalam tadbir urus belanjawan.

OBS ialah alat penting untuk menilai ketelusan belanjawan, penyertaan awam dan pengawasan di 125 negara.

Dalam tinjauan terbaru, Malaysia telah menunjukkan sedikit peningkatan dalam skor ketelusan kepada 48/100 daripada 47 pada 2021.

Bagaimanapun Malaysia masih ketinggalan di belakang negara jirannya seperti Filipina (75), Indonesia (70), Thailand (60) dan Vietnam (51), menandakan keperluan untuk meningkatkan kebolehcapaian maklumat belanjawan, khususnya melalui penerbitan dokumen penting dalam talian tepat pada masanya.

Begitu juga, usaha untuk meningkatkan penyertaan awam dan pengawasan belanjawan hanya menunjukkan kemajuan kecil, dengan markah 28 dan 43, masing-masing, menunjukkan kemajuan kecil daripada 26 dan 39 pada 2021, menonjolkan cabaran penting yang berterusan dalam bidang ini.

“Walaupun skor ketelusan Malaysia kekal stabil dengan hanya peningkatan 1 mata, kami menjangkakan sedikit peningkatan menjelang pusingan seterusnya kerana Akta Kewangan Awam dan Tanggungjawab Fiskal (PFFRA) telah diperkenalkan tahun lepas, yang mewajibkan beberapa keperluan ketelusan penting, seperti penerbitan laporan prestasi perbelanjaan pertengahan tahun.

“Kami menjangkakan proses belanjawan tahun ini untuk melaksanakan disiplin ini. Bagaimanapun, dokumen belanjawan juga harus memberikan maklumat yang lebih substantif kepada orang ramai, terutamanya mengenai perbandingan antara anggaran pinjaman dan hasil sebenar, dan lebih banyak maklumat mengenai dana luar bajet,” kata Yeoh dalam satu kenyataan.

Yeoh menambah bahawa penyata pra-belanjawan yang lebih komprehensif dan pelaporan pertengahan tahun akan membolehkan ahli Parlimen bersedia untuk perbahasan bajet yang lebih termaklum dan memastikan akauntabiliti bagi hasil sebenar daripada perbelanjaan yang dicadangkan.

Tinjauan itu juga menunjukkan pengawasan perundangan yang lemah, seperti yang ditunjukkan dalam skor 43 daripada 100.

Yeoh berkata ini menunjukkan keperluan untuk lebih banyak jawatankuasa Parlimen yang diberi kuasa dan aktif untuk meneliti bajet.

“Walaupun kami mengiktiraf kemajuan yang bertambah dalam beberapa aspek tadbir urus belanjawan, kedudukan Malaysia dalam OBS menggariskan keperluan mendesak untuk pembaharuan institusi yang menyeluruh, khususnya dalam pengawasan parlimen yang amat lemah.

“Jawatankuasa Parlimen perlu diberi kuasa untuk meneliti cadangan belanjawan dan harus meneliti serta melaporkan pelaksanaan bajet,” tambahnya.

Pada masa ini kerajaan menjalankan inisiatif seperti penyerahan pra-belanjawan tetapi peluang untuk penglibatan awam masih terhad, kata Yeoh.

Beliau berkata dengan skor penyertaan awam hanya 28 daripada 100, Malaysia menghadapi halangan untuk memudahkan penglibatan orang ramai dalam proses belanjawan.

“Ketelusan bukan hanya mengenai ucapan belanjawan di Parlimen sekali setahun. Ia adalah mengenai menyediakan cara yang bermakna dan substantif untuk orang ramai mengambil bahagian dengan menyediakan ruang kepada masyarakat sivil dan orang ramai untuk memberi maklum balas melalui Parlimen, memastikan kumpulan yang terdedah dirujuk, dan melaporkan hasil yang bermakna daripada perundingan,” kata  pengurus kanan penyelidikan di IDEAS dan penyelidik utama untuk OBS 2023 Malaysia, Alissa Rode.

Maklumat belanjawan yang dinilai untuk OBS 2023 telah diambil sehingga tarikh akhir 31 Disember 2022.

Ringkasan keputusan OBS Malaysia 2023 boleh dilihat di sini: – 30 Mei, 2024.