NAHAS pesawat tragis yang mengorbankan ketua menteri Sabah Fuad Stephens dan pemimpin negeri lain pada 1976 tidak seharusnya dipersalahkan atas kesilapan juruterbang semata-mata, kata anak juruterbang Nizam Gandhi.

Nizam, yang juga seorang juruterbang, berkata syarikat penerbangan itu juga mesti bertanggungjawab atas nahas yang turut mengorbankan bapanya Kapten Gandhi J. Nathan.

“Mungkin laporan itu betul, tetapi syarikat penerbangan mempunyai tanggungjawab yang lebih besar untuk memastikan muatan pesawat itu mengikut garis panduan,” katanya dipetik dalam laporan Star Online.

“Juruterbang tidak boleh bertanggungjawab sepenuhnya kerana syarikat perlu menyediakan kertas muatan sebelum berlepas,” katanya.

Beliau juga mahu lebih masa untuk melihat laporan nahas yang didedahkan kerajaan semalam sebelum mengulas lanjut.

Laporan penyiasatan akhir mengenai nahas penerbangan digelar ‘Double Six’ yang ditandatangani oleh ketua inspektor kemalangan ketika itu, Pengarah Operasi Penerbangan Jabatan Penerbangan Awam Omar Saman menyimpulkan kemungkinan punca kemalangan adalah disebabkan oleh kedudukan pusat graviti pesawat di luar had buritan kapal.

Had CG belakang ialah kedudukan paling belakang di mana CG boleh ditempatkan untuk gerakan atau operasi yang paling kritikal. Apabila CG bergerak ke belakang, kapal menjadi kurang stabil, mengurangkan keupayaannya untuk membetulkan dirinya selepas bergerak atau bergelora.

Laporan itu juga menyatakan ia mengakibatkan kolum kawalan tidak lagi boleh digerakkan ke hadapan manakala bahagian muncung pesawat terangkat ke atas apabila sayapnya melepasi 25 darjah ketika hampir mendarat.

“Juruterbang hilang kawalan ke atas pesawat apabila dia kehabisan julat lajur kawalan ke hadapan apabila kepak diturunkan melalui 25º semasa hampir mendarat disebabkan kedudukan pusat graviti, yang jauh di belakang had belakang yang diluluskan,” menurut laporan itu. 

Menurutnya tiada bukti sabotaj, kebakaran atau letupan.

Ia juga mengatakan bahawa terdapat tanda-tanda bahawa muatan dalam pesawat itu tidak seimbang dengan betul, dan itu boleh menyumbang kepada kemungkinan kapal terbang masuk ke perairan Sembulan sebelum ia menghampiri Lapangan Terbang Kota Kinabalu pada 6 Jun, 1976.

Siasatan juga menyalahkan kesilapan juruterbang dalam laporan itu.

“Ujian patologi ke atas juruterbang membuktikan bahawa dia cukup cergas pada masa itu dan tidak mengalami kesan alkohol atau dadah, walaupun terdapat bukti lain yang menunjukkan bahawa dia letih dan mengalami gangguan ringan pada bahagian perut,” kata laporan itu.

Laporan itu juga mengatakan Gandhi telah terbang selama 11 jam dan tujuh minit, yang bertentangan dengan peraturan 10 jam ketika itu.

Terdapat cadangan oleh seorang saksi bahawa Gandhi letih, tetapi ia tidak dapat disimpulkan kerana tidak dapat ditentukan berapa banyak tidurnya pada malam itu.

Minggu lalu, Perdana Menteri Anwar Ibrahim mengumumkan laporan nahas Double Six akan didedahkan kepada umum. Beliau berkata penemuan itu tidak seharusnya disembunyikan terutama daripada mereka yang terjejas akibat kejadian itu.

Laporan itu diletakkan di bawah Akta Rahsia Rasmi 1972 selama 47 tahun. – 13 April, 2023.