KEPENTINGAN politik dan perniagaan mendorong perjanjian pertukaran tanah di Kementerian Pertahanan (Kementah), dedah laporan audit khas.

Laporan itu mendapati, hanya dua daripada 16 perjanjian pertukaran tanah projek pembangunan - Puspahanas dan kemudahan TUDM di Bukit Banang, Johor - adalah sebahagian daripada pelan induk pembangunan Kementah.

“14 projek lagi tidak dikenal pasti sebagai keutamaan oleh Kementah,” menurut ringkasan eksekutif laporan itu.

Laporan audit khas yang disediakan oleh bekas ketua audit negara Ambrin Buang, dibentangkan oleh Menteri Pertahanan Mohamad Sabu di Dewan Negara hari ini, yang mana beliau bacakan ringkasan eksekutif.

Ringkasan sepanjang 59 muka surat itu boleh dimuat turun dari laman web Kementah. Ia meletakkan nama syarikat sektor swasta yang terlibat dalam pertukaran tanah.

Ringkasan itu menyatakan audit menyemak 16 projek pertukaran tanah meliputi kawasan seluas 2,923 ekar bernilai RM4.756 bilion. Audit yang dibuat antara Julai hingga Disember 2018, melihat kepada transaksi pada 1997.

Ia mendapati sepuluh daripada 16 pertukaran itu merupakan cadangan yang tidak diminta oleh firma sektor swasta, yang mengenal pasti tanah yang dikehendaki sebagai pertukaran projek bagi pembangunan untuk Kementah di tempat lain.

“Memandangkan kebanyakan projek tidak dirancang oleh Kementah, terdapat kes-kes di mana skop projek itu belum dimuktamadkan apabila ia dibawa ke kabinet untuk kelulusan (secara prinsipnya).”

Isu-isu lain diketengahkan termasuk penilaian tanah tidak konsisten yang digunakan dalam perjanjian, projek tidak memenuhi keperluan Kementah, kontrak berat sebelah yang tidak melindungi kepentingan kerajaan, dan tanah yang dipindahkan kepada pemaju sebelum projek selesai.

“Hasilnya, masa yang diambil antara kelulusan kabinet (pada dasarnya) dan tarikh perjanjian berlanjutan dalam tempoh lapan tahun.

“Kelewatan dalam memuktamadkan bermakna Kementah tidak dapat memperoleh kemudahan dan mengalami kerugian dari segi kos pembinaan yang lebih tinggi dan perubahan kepada penilaian tanah.”

Akibatnya, kerajaan mengalami kerugian kira-kira RM515.21 juta akibat kelewatan, kontrak tambahan dan penilaian tanah yang teruk.

Mohamad pada mulanya mengumumkan kerugian yang dialami kerajaan sebanyak RM500 juta dalam pertukaran tanah pada Februari.

Skop projek berubah

Ia juga mendapati ketidakpastian dan kelewatan juga membolehkan syarikat swasta memanfaatkan kerajaan dengan menambah skop projek jika nilai tanah (yang ditukar) dinilai.

“Dalam pembangunan kemudahan Skuadron 323 TUDM dari Bukit Lunchu ke Bukit Banang di Johor dan Pahang, sebuah syarikat meminta Kementah untuk meningkatkan skop kerja sebanyak RM40.7 juta selepas penilaian tanah meningkat sebanyak RM54.7 juta.”

Ringkasan laporan mengatakan bahawa ini menyebabkan “overbuilding”.

Penilaian tanah dilakukan oleh Jabatan Penilaian dan Perkhidmatan Harta (JPPH).

Terdapat juga campur tangan politik dalam 13 perjanjian pertukaran tanah itu.

“Semakan dengan Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) mengesahkan penemuan jawatankuasa bahawa kem tentera di Bera, Segamat, Paloh dan Hutan Melintang dibina untuk tujuan politik dan untuk menggerakkan pengundi tentera sebelum PRU14.

“Kehadiran SPR di beberapa kem membuktikan bahawa pembinaan kem ini adalah satu strategi untuk memenangi PRU14 kerana ini bukan kawasan strategik untuk Kementah.”

Laporan itu juga menyatakan bahawa 12 daripada projek itu dibuat melalui rundingan terus manakala banyak firma swasta yang dipilih untuk tugas itu tidak menjalani usaha wajar yang sewajarnya.

“Ini mengakibatkan kebolehan teknikal yang diragui yang mana firma itu tidak mempunyai kepakaran atau pengalaman untuk membangunkan projek-projek berkenaan. Dalam kes lain, syarikat telah mengalami masalah kewangan.”

Daripada 16 projek hanya lima telah siap manakala dua lagi sedang dibina. Satu telah disebut sebagai gagal sementara selebihnya lapan berada dalam pelbagai peringkat rundingan.

Objektif audit adalah untuk mengenal pasti kelemahan dan kecuaian dalam perjanjian dan untuk mencadangkan tindakan pembetulan.

Sistem pertukaran tanah yang mana kerajaan menswastakan tanah kerajaan sebagai pertukaran untuk pembinaan kemudahan kerajaan. Pada tahun 1997, kabinet telah memutuskan bahawa tanah yang digunakan untuk menukar kemudahan hanya diberikan pajakan 99 tahun dan bukannya pegangan bebas. – 9 Mei, 2019