AHLI astronomi pada Jumaat berkata mereka mengenal pasti letupan kosmik “terbesar” yang pernah diperhatikan, bola api 100 kali ganda saiz sistem suria yang tiba-tiba menyala lebih tiga tahun lalu.

Walaupun ahli astronomi mempunyai penjelasan paling hampir mengenai letupan itu, mereka menegaskan lebih banyak penyelidikan diperlukan bagi memahami fenomena membingungkan itu.

Letupan yang dipanggil AT2021lwx, bukanlah kilat paling terang pernah diperhatikan di alam semesta. Rekod itu masih dipegang oleh letupan sinar gamma pada Oktober yang digelar BOAT atau Brightest Of All Time.

Philip Wiseman, ahli astrofizik di Universiti Southampton di Britain dan pengarang utama kajian baharu, berkata AT2021lwx dianggap sebagai letupan “terbesar” kerana ia mengeluarkan lebih banyak tenaga dalam tempoh tiga tahun lepas berbanding yang dihasilkan oleh nyalaan singkat BOAT.

Wiseman memberitahu AFP ia adalah “penemuan tidak disengajakan”.

Kemudahan Sementara Zwicky di California mula-mula melihat AT2021lwx ketika melakukan pemerhatian langit secara automatik pada 2020.

Tetapi “ia pada dasarnya ada dalam pangkalan data” sehingga disedari oleh manusia pada tahun berikutnya, kata Wiseman.

Hanya apabila ahli astronomi, termasuk Wiseman, melihatnya melalui teleskop yang lebih berkuasa barulah mereka menyedari perkara itu.

Dengan menganalisis panjang gelombang cahaya yang berbeza, mereka mendapati letupan itu berada kira-kira 8 bilion tahun cahaya.

Ia lebih jauh daripada kebanyakan kilatan cahaya baharu lain di langit—yang bermaksud letupan di belakangnya mestilah jauh lebih besar.

Ia dianggarkan sekitar 2 trilion kali lebih cerah daripada matahari, kata Wiseman.

Ahli astronomi mengkaji beberapa penjelasan yang mungkin.

Salah satunya ialah AT2021lwx ialah bintang yang meletup—tetapi cahayanya 10 kali lebih terang daripada mana-mana “supernova” yang dilihat sebelum ini.

Kemungkinan lain ialah apa yang dipanggil peristiwa gangguan pasang surut, apabila bintang terkoyak kerana disedut ke dalam lubang hitam supermasif. Tetapi AT2021lwx masih tiga kali lebih cerah daripada peristiwa tersebut, dan Wiseman berkata penyelidikan mereka tidak menghala ke arah ini.

Satu-satunya peristiwa kosmik terang yang agak setanding ialah quasar, apabila lubang hitam supermasif menelan sejumlah besar gas di pusat galaksi.

Tetapi mereka cenderung berkelip dalam kecerahan, kata Wiseman, manakala AT2021lwx tiba-tiba mula menyala daripada tiada tiga tahun lalu, dan masih menyala.

“Perkara ini tidak pernah kami lihat sebelum ini—ia datang entah dari mana,” kata Wiseman.

Dalam kajian baru, yang diterbitkan dalam Notis Bulanan Persatuan Astronomi Diraja, pasukan penyelidik antarabangsa membentangkan apa yang mereka percaya adalah senario yang paling mungkin.

Teori mereka ialah awan gas tunggal yang besar—sekitar 5,000 kali lebih besar daripada matahari—perlahan-lahan ditelan oleh lubang hitam supermasif.

Tetapi Wiseman berkata “dalam sains, tidak pernah ada kepastian”. Pasukan itu sedang mengusahakan simulasi baharu untuk melihat sama ada teori mereka logik, tambahnya.

Satu masalah yang mungkin ialah lubang hitam supermasif terletak di tengah-tengah galaksi—bagi letupan sebesar ini, galaksi itu dijangkakan sebesar bima sakti, kata Wiseman.

Tetapi tiada siapa dapat melihat galaksi di sekitar AT2021lwx.

Kini ahli astronomi tahu apa yang perlu dicari, mereka mencari di langit untuk melihat sama ada berlaku letupan lain serupa yang mungkin terlepas pandang. – AFP, 12 Mei, 2023.